AVRUPA’NIN KÜRESEL DİPLOMASİDEKİ AĞIRLIĞI AZALIYOR MU?

Mustafa ORUÇ (E) Dnz. Sb. Endüstri Müh.

Avrupa, dünyadaki diplomatik ağırlığını ve belirleyici rolünü önemli ölçüde kaybetmiş görünüyor.

Bugün dünyadaki güç mücadelesinde öne çıkan üç büyük aktör ABD, Çin ve Rusya.

Avrupa’nın etkisi ise sınırlı kalıyor; açıklamalar, diplomatik girişimler ve ekonomik kaynak aktarımı, tek başına küresel siyasette belirleyici olmaya yetmiyor.

UKRAYNA:

Müzakereler ağırlıklı olarak Amerikalılar, Ruslar ve Ukraynalılar arasında yürütülüyor.

Moskova, AB’ye ihtiyaç duymadığını açıkça ortaya koyuyor. Washington ise Avrupa’yı çoğu zaman karar süreçlerinin merkezinde değil, daha çok destekleyici bir aktör olarak konumlandırıyor.

Avrupa, kendi kıtasında yaşanan savaşın önemli ekonomik ve siyasi maliyetlerini üstleniyor, ancak barışın şartlarının belirlenmesinde beklenen ölçüde etkili olamıyor.

İSRAİL / ORTA DOĞU:

Benzer bir tablo burada da karşımıza çıkıyor.

Stratejik kararlar büyük ölçüde Washington, Kudüs ve perde arkasındaki bölgesel aktörler arasında şekilleniyor.

Avrupa’nın rolü giderek insani yardım sağlayan ve diplomatik tutum ortaya koyan bir aktörle sınırlı kalıyor; bölgesel güvenlik kararlarında belirleyici etkisi oldukça sınırlı.

İRAN

Avrupa, JCPOA’nın (İran Nükleer Anlaşması) oluşturulmasında merkezi bir rol üstlenmişti. Bugün ise İran dosyasındaki diplomatik ağırlığı geçmişe kıyasla oldukça gerilemiş durumda.

Askeri saldırılar, müzakereler ve güç dengeleri büyük ölçüde Amerikalılar, İsrailliler ve Tahran arasında şekilleniyor.

AFRİKA:

Çin ve Rusya; madenler, limanlar, askeri iş birlikleri ve siyasi nüfuz üzerinden stratejik pozisyonlarını güçlendirdi.

Avrupa ise sömürgecilik sonrası döneme ilişkin tarihsel yaklaşımları ve siyasi koşullarıyla hareket ederken rakiplerinin sahada daha hızlı ve sonuç odaklı ilerlemesi karşısında etkisini korumakta zorlanıyor.

Avrupa yardım gönderiyor, zirveler düzenliyor ancak birçok bölgede ekonomik ve stratejik rekabette geride kalıyor.

Asıl sorun, Avrupa’nın stratejik araçları yeterince geliştirememiş olması. Bağımsız ve yeterli bir askeri kapasite oluşturmakta zorlanıyor. Ortak bir enerji stratejisi geliştirmekte güçlük çekiyor. Üye ülkeler arasındaki siyasi görüş ayrılıkları devam ediyor. ABD’ye yönelik yapısal güvenlik bağımlılığı da bu tabloyu daha karmaşık hale getiriyor.

Avrupa yumuşak güce ve değerlere dayalı dış politika yaklaşımının, askeri ve ekonomik gücün belirleyici olduğu yeni küresel rekabet ortamında tek başına yeterli olmadığını giderek daha fazla görüyor. Avrupa, başkalarının aldığı stratejik kararları etkileyen bir güç merkezi olmaktan ziyade, bu kararların ekonomik ve siyasi sonuçlarından etkilenen bir aktör konumuna yaklaşıyor.

Güçlü Avrupa hedefi henüz ortadan kalkmış değil. Ancak bugünkü koşullarda Avrupa’nın küresel bir güç merkezi olma iddiası ciddi biçimde sorgulanıyor.

Yayınlanan tüm makale ve yorumların yasal sorumluluğu yazarlarına aittir. Başkent Ankara Strateji Enstitüsü, bu içeriklerden dolayı herhangi bir sorumluluk kabul etmez.
Etiketlendi:

Bu sayfanın içeriğini kopyalayamazsınız