Doç.Dr. Birol ERTAN
3 Kasım 2026 ABD ara seçimleri, yalnızca Demokratlar ile Cumhuriyetçiler arasındaki Kongre (Senato ve Temsilciler Meclisi) seçim rekabeti olarak değil; Amerikan toplumunda ekonomik çıkarların, tarihsel eyalet kimliklerinin, kültürel ayrışmaların ve siyasal temsil taleplerinin yeniden düzenlenmesi olarak okunmalıdır. İlk sonuç tabloları Demokratların Temsilciler Meclisi ve Senato’da çoğunluğu elde ettiğine işaret etmektedir. Bununla birlikte seçim başarısı, seçmenlerin Demokrat Parti’nin bütün programını benimsediği anlamına gelmez. Sonuçlar aynı zamanda Trump yönetimine yönelik ekonomik ve siyasal tepkinin, farklı eyaletlerde farklı toplumsal kanallar üzerinden sandığa yansıdığını düşündürmektedir.
Bu makalede, ABD Kongre seçimlerini tarihsel siyasal coğrafya, ekonomik yapı, sosyal ve kültürel farklılaşma, federal kurumlar ve 2028 başkanlık seçimine olası etkileri bakımından incelemeye çalışacağım.
ABD’de ara seçimler, başkanlık döneminin ortasında seçmenlerin yürütme gücüne verdikleri desteği yeniden değerlendirdikleri önemli siyasal eşiklerdir. 2026 seçimleri bu genel örüntünün ötesinde, Kongre’nin iki kanadında da çoğunluk değişimine yol açan geniş ölçekli bir siyasal tepki ortaya çıkarmıştır. Council on Foreign Relations’ın 10 Kasım tarihli değerlendirmesi, Demokratların Temsilciler Meclisi’nde ve Senato’da çoğunluğu aldığını; ancak Senato’da yasama süreçlerini tek başına güvence altına alacak 60 sandalyelik eşiğe ulaşmadığını belirtmektedir. Aynı değerlendirme, 2026’nın son çeyrek yüzyılda ulusal iktidar dengelerinin sık değiştiği bir dönemin parçası olduğunu vurgular [1].
Bu sonuçları yalnızca ‘ABD Başkanı Donald Trump’a tepki’ veya ‘Demokratların yükselişi’ biçiminde açıklamak eksik kalacaktır. Seçim davranışı; ekonomik koşullar, toplumsal kimlikler, yerel siyasal kültür, adayların niteliği, örgütlenme kapasitesi ve ulusal gündemin kesişiminde oluşur. Dolayısıyla eyaletler arası tarihsel farklılıkları dikkate almayan bir analiz, ABD’nin siyasal coğrafyasını yanlış okuma riski taşır.
Temel gözlemim şudur: ABD 2026 Kongre seçimleri, Cumhuriyetçi Parti’nin bazı geleneksel güçlü bölgelerinde ekonomik memnuniyetsizlik ve kültürel-siyasal itirazların bir araya gelebildiğini; Demokratların ise bu tepkileri henüz kalıcı bir ideolojik dönüşüme çevirdiğinin kesinleşmediğini göstermektedir.
Massachusetts, Connecticut, Rhode Island ve Vermont gibi New England eyaletleri, erken ticaret ve sanayileşme, yükseköğretim kurumları, kentleşme ve kölelik karşıtı tarihsel hareketlerle şekillenmiştir. Bölgenin günümüzde Demokratlara yakınlığı; eğitim düzeyi, profesyonel mesleklerin ağırlığı, kentleşme ve göçmen topluluklarının varlığı gibi etkenlerle ilişkilidir. Bununla birlikte, 19. yüzyıldaki Cumhuriyetçi Parti’nin kölelik karşıtı tarihsel rolü ile günümüz Cumhuriyetçiliği aynı toplumsal koalisyonu temsil etmez. Partilerin tarihsel kimlikleri zaman içinde dönüşmüştür.
Georgia, Alabama, Mississippi, South Carolina, Louisiana ve Texas gibi eyaletlerde kölelik, İç Savaş, Yeniden Yapılanma, Jim Crow düzeni ve Sivil Haklar Hareketi siyasal hafızanın temel katmanlarıdır. 20. yüzyılın ikinci yarısında Güney’in Demokrat Parti’den Cumhuriyetçi Parti’ye yönelmesi, ABD siyasal tarihinin en büyük parti koalisyonu değişimlerinden biridir. Bu dönüşüm ırk ilişkileri, federal müdahaleye yönelik tutumlar, dinî muhafazakârlık, ekonomik değişim ve kültürel kimliklerle birlikte gerçekleşmiştir.
Bununla birlikte Güney bölgeleri bütün olarak bir Cumhuriyetçi blok değildir. Atlanta, Houston, Dallas, Austin ve Charlotte gibi büyüyen metropol alanları; göç, genç nüfus, eğitim ve banliyölerin dönüşümü nedeniyle rekabetçi alanlar yaratmaktadır. 2026’da Texas, South Carolina ve Mississippi gibi geleneksel Cumhuriyetçi eyaletlerde Demokratların Senato kazanımları elde etmesi, bölgenin bütünüyle parti değiştirdiğini değil, Cumhuriyetçi üstünlüğün bazı yerlerde daha kırılgan hale geldiğini düşündürür [2][3].
Michigan ve Ohio’nun otomotiv ve imalat sanayisi; Iowa ve Kansas’ın tarımsal üretimi; Wisconsin ve Minnesota’nın sanayi, tarım ve hizmet ekonomileri farklı seçmen çıkarları üretir. Küreselleşme, üretimin başka ülkelere taşınması, sendikal örgütlülüğün gerilemesi ve kırsal ekonomideki baskılar bu bölgenin siyasal tercihlerinde etkili olmuştur. Gümrük tarifeleri, yakıt, gübre, ihracat pazarları ve tarımsal destekler burada soyut dış politika başlıkları değil, hane gelirine doğrudan dokunan konulardır.
2026’da Iowa, Kansas ve Ohio gibi eyaletlerde Demokratların elde ettiği kazanımlar, ekonomik çıkarların kültürel muhafazakârlıkla her zaman aynı yönde hareket etmediğini göstermektedir. Bir seçmen kültürel olarak muhafazakâr kalırken, ekonomik performans veya yönetimden duyduğu hoşnutsuzluk nedeniyle muhalefete oy verebilir.
California ve Washington gibi eyaletlerde teknoloji, yükseköğretim, hizmet sektörü, göç ve büyük kentler Demokratların güçlü olduğu toplumsal zemini oluşturur. Ancak bu eyaletlerde de konut maliyetleri, evsizlik, gelir eşitsizliği ve kamu hizmetlerinin niteliği seçmen memnuniyetini etkiler. Demokratik üstünlük, ekonomik sorunların ortadan kalktığı anlamına gelmez; muhalefetin de kendi yönetim performansından sorumlu tutulduğu bir siyasal alan yaratır.
Eyaletler üzerinden seçim sonuçları
Eyalet tablosu, seçim sonuçlarını tek başına açıklayan bir nedensellik iddiası değildir. Her eyaletin kendi içinde kent-kır, merkez-çevre, gelir, eğitim ve etnik köken farklılıkları bulunur. Senato seçimleri eyalet ölçeğinde toplulaştırılmış sonuç verirken, Temsilciler Meclisi seçimleri seçim bölgesi düzeyindeki farklılıkları görünür kılar. Bu iki temsil biçimini birbirine karıştırmamak gerekir.
Ekonomik Saikle Oy Kullanmak: Enflasyonun ötesinde gündelik hayat
Seçmenler ekonomiyi yalnızca büyüme, işsizlik veya enflasyon oranları üzerinden değerlendirmez. Market fiyatları, kira, konut edinme imkânı, sağlık harcamaları, yakıt, eğitim ve iş güvencesi ekonomik deneyimin gündelik göstergeleridir. Makroekonomik göstergeler olumlu seyrederken belirli toplumsal kesimlerin yaşam standardı gerileyebilir. Bu nedenle ekonomik büyüme ile ekonomik memnuniyet aynı kavram değildir.
Trump yönetiminin gümrük tarifeleri ve üretimi ABD’ye geri getirme yaklaşımı, yerli üreticiyi koruma ve sanayi istihdamını güçlendirme iddiası taşımaktadır. Ancak ithal ara malı kullanan işletmeler, tüketiciler, tarımsal ihracatçılar ve dış pazarlara bağımlı üreticiler açısından maliyetler doğurabilir. Brookings’in 12 Kasım 2026 tarihli değerlendirmesi, seçmenlerin fiyatların yanı sıra ırk, göç, din ve kadın haklarına ilişkin politika tartışmalarına da tepki verdiğini; eski Cumhuriyetçi kalelerdeki kazanımların çok boyutlu bir toplumsal itirazı yansıttığını savunmaktadır [4]. Bu nedenle seçimleri tek nedenli bir ekonomik protesto olarak açıklamak doğru değildir. Ekonomik kaygı, kültürel itiraz ve yönetim tarzına yönelik tepki aynı seçmende birleşebilir. Bazı seçmenler Demokratların programını bütünüyle benimsemeden, iktidar partisinin performansını cezalandırmak için oy değiştirmiş olabilirler.
ABD’de Sosyal ve kültürel fay hatları
ABD’de din, ırksal ve etnik aidiyet, göç, eğitim, silah politikaları, kürtaj, aile değerleri ve kent-kır yaşamı siyasal tercihleri etkileyen başlıca kültürel eksenlerdir. Ancak bu kategoriler sabit oy blokları oluşturmaz. Hispanik seçmenler; köken, kuşak, gelir, din, göç deneyimi, yaşanılan eyalet ve meslek bakımından farklılaşır. Aynı şekilde siyah seçmenler, genç seçmenler, üniversite mezunları veya kırsal seçmenler de homojen gruplar değildir.
2026 seçimlerinde genç seçmenlerin ve bazı Hispanik seçmen gruplarının Demokratlara yönelmesi, 2024’te gözlenen eğilimlerin tersine döndüğüne işaret eden ilk bulgular arasındadır. AP (Associated Press) haber ajansının seçim sonrası değerlendirmeleri, ekonomik politikalar ve genç seçmen davranışının Demokratların kazanımlarında rol oynadığını aktarmaktadır [5]. Bunun kalıcı bir parti bağlılığına dönüşüp dönüşmeyeceği ise sonraki seçimlerle anlaşılacaktır.
Kültürel kutuplaşma seçmenleri harekete geçirebilir; fakat gündelik ekonomik sorunlar, seçmenin öncelik sıralamasını değiştirebilir. Bu nedenle kültürel kimlik ile ekonomik çıkarı birbirinin alternatifi olarak değil, birlikte çalışan değişkenler olarak ele almak gerekir.
6. Birol Ertan’ın güvenlik ve devlet kapasitesi yaklaşımıyla karşılaştırmalı okuma
“Terörizm ve Terörle Mücadele Stratejisi: İç ve Dış Politika Önerileri” kitabının (Birol Ertan); güvenlik, devlet kapasitesi, bölgesel istikrarsızlık ve iç-dış politika ilişkisine odaklanan çerçevesi, Amerikan siyasetindeki bazı tartışmaları karşılaştırmalı biçimde değerlendirmeye imkân vermektedir. Kitap ve ABD seçimleri arasında özellikle üç analitik bağlantı kurulabilir:
Birinci bağlantı, güvenlik politikalarının toplumsal meşruiyeti konusundadır. Terörle mücadele ve ulusal güvenlik politikaları, yalnızca operasyonel kapasiteyle değil, hukuki meşruiyet, kamu güveni ve demokratik denetimle de ilişkili olarak değerlendirilmelidir. ABD’de göç ve sınır güvenliği politikalarının seçim gündeminde merkezi yer tutması, güvenlik söyleminin seçmen koalisyonları üzerindeki etkisini göstermektedir.
İkincisi olarak, iç politika ile dış politikanın birbirinden ayrılamaması gerçeği ile ilgilidir. Ticaret tarifeleri, savaş ve bölgesel krizler, enerji güvenliği, göç ve savunma harcamaları iç ekonomik koşullara yansır. Dolayısıyla dış politika tercihleri, seçmenin gündelik hayatından bağımsız değildir.
Üçüncü olarak, devlet kapasitesi ile siyasal güven arasındaki ilişki konusunda bir bağlantı kurulabilir. Devletin güvenliği sağlama, kamu hizmeti sunma ve krizleri yönetme kapasitesi, yurttaşların kurumsal güvenini etkiler. Ancak güvenlik gerekçesiyle yürütülen politikaların hukuk devleti ve hesap verebilirlik ilkeleriyle uyumlu olması gerekir. Aksi durumda kısa vadeli güvenlik kazanımları uzun vadeli meşruiyet sorunlarına dönüşebilir.
Demokratların başarısı: Kalıcı yeniden hizalanma mı, dönemsel tepki mi?
ABD 2026 seçim sonuçları iki farklı biçimde yorumlanabilir. İlk yorum, Demokratların kırsal bölgelerde, sanayi eyaletlerinde ve geleneksel Cumhuriyetçi alanlarda yeni bir koalisyon kurmaya başladığıdır. Bu senaryonun gerçekleşmesi için Demokratların yalnızca Trump karşıtlığına yaslanmaması; ücretler, sağlık, konut, tarım, sanayi ve bölgesel kalkınma konularında güvenilir bir program geliştirmesi gerekir.
İkinci yorum, sonuçların ağırlıklı olarak iktidara yönelik dönemsel tepkiyi yansıttığıdır. Bu durumda seçmenler Demokratlara ideolojik yakınlık nedeniyle değil, yönetimi cezalandırmak amacıyla oy vermiş olabilir. Böyle bir tepki, ekonomik koşullar veya siyasi gündem değiştiğinde tersine dönebilir. Üçüncü ve daha kapsayıcı yorum, iki sürecin aynı anda işlediğidir: Bazı seçmen gruplarında daha kalıcı bir yeniden hizalanma görülürken, diğerlerinde geçici protesto oyları etkili olmuştur. CFR’nin seçim değerlendirmesi de ABD’de son çeyrek yüzyılda iktidar dengelerinin sık değiştiğini ve iki partinin de kalıcı üstünlük kurmakta zorlandığını vurgulamaktadır [1].
Kongre, federalizm ve kurumsal denge
ABD Temsilciler Meclisi 435 üyeden oluşmaktadır ve üyeleri, nüfusa dayalı seçim bölgelerini temsil eder. ABD Senatosu ise her eyaletin iki sandalye ile temsil edilmesine dayalıdır ve 100 üyeli bir yasama organıdır. Bu nedenle, Temsilciler Meclisi yerel ve bölgesel değişimleri daha hızlı yansıtabilirken, Senato ise eyalet ölçeğinde daha geniş koalisyonları ve uzun dönemli siyasal eğilimleri görünür kılar.
Demokratların iki kanatta da çoğunluğu elde etmesi, Donald Trump yönetiminin yasa gündemini, bütçe müzakerelerini ve Kongre’nin denetimini etkileyebilir. Bununla birlikte Senato’da 60 oy eşiği, başkanlık vetosu ve parti içi görüş ayrılıkları önemli sınırlamalar yaratır. Çoğunluk, her yasa teklifinin kabul edileceği anlamına gelmez.
Federal sistemin bir başka boyutu eyalet yönetimleridir. Eğitim, seçim kuralları, sağlık, çevre, vergilendirme ve kamu güvenliği gibi alanlarda eyaletlerin yetkileri önemlidir. Eyalet yasama organları ve valiliklerdeki değişimler, ulusal siyasetin geleceğini etkileyebilir; ancak eyalet düzeyindeki kazanımlar federal iktidarın otomatik olarak el değiştirmesi anlamına gelmez.
2028 ABD Başkanlık seçimine ilişkin projeksiyon
Senaryo 1: Demokratların kazanımları kalıcılaştırması
Demokratlar, 2026’da kendilerine yönelen seçmenleri ekonomik program, yerel örgütlenme ve güvenilir adaylarla tutabilirse 2028’de daha geniş bir koalisyon kurabilir. Kırsal bölgelerde sürekli örgütlenme, işçi sınıfıyla bağların güçlendirilmesi ve yaşam maliyetine yönelik somut öneriler bu senaryonun temel koşullarıdır.
Senaryo 2: Cumhuriyetçilerin seçmenlerini geri kazanması
Cumhuriyetçiler ekonomik hoşnutsuzluğu azaltabilir, parti içi liderlik sorunlarını yönetebilir ve 2026’da uzaklaşan seçmenlere yeniden ulaşabilirse 2028’de rekabetçi konumlarını güçlendirebilir. Ara seçimlerde iktidar partisinin oy kaybetmesi, başkanlık seçiminde aynı sonucun tekrarlanacağını garanti etmez.
Senaryo 3: Değişken ve parçalı seçmen koalisyonları
Ekonomik çıkarlar ile kültürel kimliklerin farklı yönlerde hareket etmesi, eyalet bazında daha değişken sonuçlar yaratabilir. Bu durumda ulusal oy toplamı kadar, kritik eyaletlerdeki yerel koalisyonlar, aday kalitesi ve seçmen katılımı da belirleyici olur.
ABD Kongre Seçimlerinin Türkiye açısından Değerlendirilmesi
Şunu baştan belirtmek gerekir ki, ABD örneği, Türkiye’ye doğrudan aktarılabilecek bir model sunmaz. Federal yapı, iki partili sistemin kurumsal özellikleri, Senato’nun eyalet temsili ve eyaletlerin tarihsel özerkliği Türkiye’den farklıdır. Buna rağmen üç karşılaştırmalı ders önemlidir.
İlk olarak, ekonomik memnuniyetsizlik iktidar desteğini aşındırabilir; ancak muhalefete yöneliş, muhalefetin güvenilir bir alternatif olarak algılanmasına bağlıdır.
İkinci olarak, seçmenlerin kültürel kimlikleri ekonomik çıkarlarından bağımsız değildir; aynı kişi bir konuda muhafazakâr, başka bir konuda ekonomik açıdan müdahaleci politikalardan yana olabilir.
Üçüncü olarak, siyasal güven yalnızca liderlere duyulan sempatiyle açıklanamaz; hukuki güvenlik, kamu hizmetlerinin niteliği, hesap verebilirlik ve temsil kapasitesi belirleyicidir.
Yukarıdaki çerçevede sınanabilir bir hipotez önerilebilir: Ekonomik memnuniyetsizlik, siyasal güvenin zayıfladığı koşullarda iktidar partisine desteği azaltır; ancak bu desteğin muhalefete yönelmesi, muhalefetin güvenilir ve uygulanabilir bir alternatif olarak algılanmasına bağlıdır. Bu önerme, ‘Güven Eşiği Teorisi’ çerçevesinde karşılaştırmalı araştırmaya dönüştürülebilir.
Sonuç ve Değerlendirme
2026 ABD Kongre seçimleri, bir parti zaferi veya yenilgisi olarak daraltılamayacak ölçüde çok katmanlıdır. Ekonomik memnuniyetsizlik, kültürel itiraz, göç ve güvenlik tartışmaları, eyaletlerin tarihsel siyasal kimlikleri ve başkanlık yönetimine yönelik değerlendirmeler aynı seçim sürecinde birleşmiştir.
Demokratların Kongre’nin iki kanadında çoğunluğu elde etmesi, Trump yönetimi açısından önemli bir siyasal sınavdır. Ancak bu sonuç, Amerikan toplumunun bütünüyle Demokratlaştığı anlamına gelmez. Kalıcı bir yeniden hizalanma için seçim gecesi kazanımlarının, gündelik hayatı etkileyen politikalara ve güvenilir bir yönetim kapasitesine dönüştürülmesi gerekir.
Eyaletlerin tarihsel geçmişi, ekonomik yapısı ve kültürel kimliği, ABD siyasetinde tek bir ulusal seçmen davranışından söz edilemeyeceğini gösterir. Texas’ın enerji ve göç dinamikleri, Iowa’nın tarımsal ekonomisi, Ohio’nun sanayi geçmişi, Georgia’nın metropol dönüşümü ve New England’ın eğitim-kentleşme yapısı farklı siyasal talepler üretmektedir.
Son tahlilde 2026 seçimlerinin temel dersi şudur: Siyasal iktidar, geçmiş seçim zaferlerini geleceğin güvencesi olarak göremez. Ekonomik koşullar, toplumsal beklentiler ve kurumsal güven değiştikçe seçmen koalisyonları da değişir. Bir siyasal hareketin kalıcılığı, yalnızca rakibinin başarısızlığına değil, toplumun farklı kesimlerine inandırıcı bir gelecek sunabilmesine bağlıdır.
Kaynaklar
[1] Council on Foreign Relations. (2026, 10 Kasım). The 2026 Election by the Numbers. https://www.cfr.org/articles/2...
[2] The Guardian. (2026, 5 Kasım; güncellenen sonuç sayfası). US midterm elections 2026: live results from Senate, House and governor races in all 50 states. https://www.theguardian.com/us...
[3] Ballotpedia. (2026, 12 Kasım itibarıyla). Election results, 2026. https://ballotpedia.org/Election_results
[4] Perry, A. M. (2026, 12 Kasım). Historic wins show the 2026 vote was about more than prices. Brookings. https://www.brookings.edu/arti...
[5] Associated Press. (2026). 2026 U.S. House Election Results and post-election voter analyses. https://apnews.com/projects/el...
[6] Ertan, B. (2024). Terörizm ve Terörle Mücadele Stratejisi: İç ve Dış Politika Önerileri. Toplumsal Dönüşüm Yayınları. ISBN 978-975-9086-77-0. 160 s.
