Fatih ABİŞ, 07.03.2026
İRAN’DA NÜFUS VE KÜRT NÜFUSU
İran nüfusunun 2026 yılı başı itibarıyla 90-95 milyon olduğu, bunun %10-15’inin (10-14
milyon) Kürtlerden oluştuğu tahmin ediliyor.
İran’da Kürt toplulukları ağırlıklı olarak ülkenin batı ve kuzeybatı sınır hatlarında yaşar. Bu
bölgeye Kürtçe’de “Doğu Kürdistan” anlamına gelen Rojhelat/Rojhilat denir.
Kürt nüfusunun en yoğun olduğu ve demografik çoğunluğu oluşturduğu dört ana eyalet:
Kürdistan (Kordestan) Eyaleti’nin merkezi Senendec (Senendej) şehri olup nüfusun
%90’ından fazlası Kürt’tür. Bu bölge siyasi hareketliliğin kalbi sayılır.
Kirmanşah Eyaleti’nin merkezi Kirmanşah, İran’daki en kalabalık Kürt şehri olup burada hem
Sünni hem de Şii Kürtler (Feyliler) bir arada yaşar.
Batı Azerbaycan Eyaleti’nin güney ve batı kısımları (Mahabad, Bukan, Piranşehir vd)
tamamen Kürt ‘tür. Eyalet genelinde Kürt nüfus oranı %45 civarında olup Türkler ile Kürtler
hassas bir dengede yaşar.
İlam Eyaleti, en güneydeki Kürt eyaleti olup yaşayanların çoğunluğu Şii Kürtlerdir .
Ayrıca:
İran’ın en doğusunda Türkmenistan sınırındaki Kuzey Horasan’da 1,5-2 milyon civarında
“Horasan Kürtleri” yaşar. Safeviler döneminde sınır bekçiliği yapmaları için buraya
sürülmüşlerdir.
Başkent Tahran’da 500 bin ile 1 milyon arasında Kürt yaşadığı tahmin ediliyor.
Bunların yanı sıra kullandıkları lehçe açısından Kırmançi, Sorani ve Gorani Kürtleri olarak
ayrılmaları mümkündür.
Mezhepsel Dağılım:
Sünni Kürtler (yaklaşık %60): Genellikle Kürdistan ve Batı Azerbaycan eyaletlerinde yaşayan
ve rejimle en çok siyasi gerilim yaşayıp ayrılıkçı gruplara (İKDP, PJAK) en çok destek veren
kesimdir.
Şii Kürtler (%35-40): Kirmanşah ve İlam eyaletlerinde yoğunlaşan, rejimle bağları mezhepsel
ortaklık nedeniyle daha güçlü olan kesimdir.
Nüfus Dağılım Tablosu (Tahmini):
Bölge / Eyalet Kürt Nüfus Oranı Mezhep Ağırlığı Siyasi Eğilim
Kürdistan %95+ Sünni (Şafii) Yüksek Muhalif
Kirmanşah %90 Şii / Sünni Karışık Orta Muhalif
Batı Azerbaycan %45 Sünni Yüksek Muhalif
İlam %90+ Şii Düşük / Orta Muhalif
Kuzey Horasan %30-40 Şii Düşük Muhalif
Harita Üzerinde
https://www.kurdishpeace.org/research/conflict-resolution-and-peacebuilding/a-new-strategy-for-kurds-as-changes-sweep-iran/
Kuzeybatı Hattı (Sarı-Turuncu Bölge): Batı Azerbaycan’da
Kürtler (batıda) ve Türkler (doğuda) iç içedir. Mahabad, bu hattın
ideolojik merkezidir. Kürdistan Eyaleti; Kürt nüfusun en yoğun
(%95+) olduğu tam merkez bölge olup sınırın her iki tarafındaki
akrabalık bağları en güçlü buradadır.
Orta ve Güney Hattı (Açık Turuncu Bölge): Kirmanşah ve İlam;
güneye doğru indikçe Şii Kürt nüfusunun arttığı yerlerdir. Coğrafi
olarak daha engebelidir ve Irak sınırına paralel uzanır.
Doğu (Horasan): Haritanın sağ üst köşesinde, Türkmenistan
sınırında kopuk kitle Kuzey Horasan’dır. Ana kütleyle coğrafi bağı olmayıp ciddi bir Kürt nüfusu barındırır.
Coğrafi Dağılımın Askeri Değerlendirmesi:
Derinlik Yok: Kürt nüfusun yoğun olduğu şehirler (Senendej, Mahabad, Piranşehir), Irak
sınırına sadece 20-50 km mesafede. Bu da silahlı grupların (İKDP ve PJAK) sınırdan sızıp eylem
yapıp geri kaçmasını kolaylaştırıyor.
Zagros Dağları: Haritadaki turuncu boyalı alanların neredeyse tamamı sarp Zagros Dağları ile
kaplı. Bu da PJAK gibi kırsal gruplarına doğal bir koruma ve saklanma alanı sağlıyor.
Hassas Dengeler: Batı Azerbaycan eyaletindeki Kürt-Azeri karışımı, bir çatışma durumunda
etnik bir iç savaşa dönüşme potansiyeli taşıdığı için Tahran burayı çok sıkı denetliyor.
ABD/İSRAİL-İRAN SAVAŞI ÇERÇEVESİNDE GELİŞMELER
İddialar:
İran’daki Kürt ayrılıkçı grupların desteklenmesi ve İran rejimine karşı silahlandırılması için, ABD
yönetiminin bir karar aldığı iddiaları hem sahada askeri hareketliliğe hem de Washington’da
çelişkili açıklamalara neden oldu.
ABD medyasında (özellikle CNN ve Washington Post gibi mecralarda) yer alan haberlere göre,
Trump yönetimi ve CIA, İran içindeki protestoları ve rejim değişikliği hedefini desteklemek
amacıyla İranlı Kürt muhalif grupları silahlandırmayı değerlendiriyor .
ABD’nin, Irak’ın kuzeyindeki kamplarda bulunan İranlı Kürt gruplara gelişmiş silah, eğitim ve
istihbarat desteği sağlayarak onları İran rejimine karşı bir “kara gücü” olarak mobilize etmek
istediği iddia ediliyor.
Başkan Trump’ın bu hafta başında bazı Kürt liderlerle (Bafel Talabani dahil) doğrudan telefon
görüşmeleri yaptığı ve onlara “tarafınızı seçin” mesajı verdiği basında yer alan iddialardan.
Resmi Yalanlamalar ve Çelişkiler:
Beyaz Saray Sözcüsü Karoline Leavitt , 4 Mart 2026’da yaptığı açıklamada, Trump’ın Kürt
grupları silahlandırma planına onay verdiği yönündeki haberlerin “asılsız” olduğunu söyledi.
Ancak aynı yetkililer, bölgedeki Kürt liderlerle “bazı konularda” görüşüldüğünü kabul ediyor; bu
da kapalı kapılar ardında bir hazırlık olabileceği şüphesini canlı tutuyor.
Sahadaki Yansımalar ve Riskler:
İran Devrim Muhafızları , bu grupların silahlandırılacağı haberleri üzerine Irak’ın kuzeyindeki
Kürt grupların karargahlarını füze ve İHA’larla hedef aldı. Tahran, bu durumu ulusal
güvenliğine doğrudan bir tehdit olarak görüyor.
Şubat 2025 sonu itibarıyla, beş farklı İranlı Kürt muhalif grubun ” İran Kürdistanı Siyasi Güçler
Koalisyonu ” adı altında birleştiği ve ortak hareket etme kararı aldığı biliniyor.
Böyle bir adım sadece İran’ı değil; Türkiye, Irak ve Suriye gibi bünyesinde Kürt nüfus barındıran
diğer ülkeleri de ciddi şekilde endişelendiriyor.
Özetle; ABD’nin bu grupları silahlandırmaya yönelik aktif bir hazırlık ve iletişim süreci içinde
olduğuna dair güçlü raporlar ve istihbarat iddiaları var. Ancak Beyaz Saray henüz resmi olarak
“silahlandırma kararı alındığını” onaylamadı ve gelen haberleri yalanladı.
RADİKAL-SİLAHLI KÜRT GRUPLARIN DURUMU
İKDP, PJAK, PAK ve Komala gibi birbirine normalde 
mesafeli grupların, 22 Şubat 2026’da İran Kürdistanı
Siyasi Güçler Koalisyonu kurduklarını ilan etmeleri, İranlı Kürtlerin tarihinde bir ilktir.
ABD’nin “birlik olursanız destek veririz” şartını koşmuş
olabileceği konuşuluyor.
Bu ittifakın ilanından hemen sonra İran, Irak’ın kuzeyindeki her iki grubun da karargahlarını füze
ve İHA’larla vurdu.
Sayısal Tahminler (2026):
Grup Silahlı Unsur Sayısı Karakteristiği
KDPI(İKDP) 4.000-6.000 En büyük ve disiplinli grup. Çoğu Irak’taki kamplarda konuşlu.
İranKürdistan Demokratik
Partisi 2.000-3.000 Dağ tecrübesi en yüksek, ideolojik PJAK bağlılığı en güçlü grup.
PAK 1.000-1.500 DEAŞ ile savaşta ABD’den eğitim almış,
(Kürdistan
Özgürlük Partisi) “Peşmerge” tarzı düzenli güç.
KOMALA ve Diğerleri 1.500-2.500 Küçük hücreler ve siyasi kadrolardan oluşan bir yapı.
ABD’nin İran politikasında Kürt gruplar bir “kara gücü” potansiyeli olarak görülse de iki ana
örgüt İKDP ve PJAK; yapısal özellikleri, ideolojik yaklaşımları ve bölgesel ilişkileri açısından
birbirinden oldukça farklıdır. 2026 Mart başı itibarıyla:
İran Kürdistanı Demokrat Partisi (KDPI/İKDP); İran’daki en eski ve köklü Kürt hareketidir. Daha
çok “geleneksel milliyetçi” bir çizgidedir.
ABD ve Batı ile en yakın duran gruptur. Washington’da lobi faaliyetleri yürütürler ve kendilerini
“demokratik, seküler bir alternatif” olarak sunarlar.
Uzun süredir Irak’ın kuzeyinde (IKYY) kamplarda bekliyorlardı. Ancak Şubat 2026 sonu kurulan
İran Kürdistanı Siyasi Güçler Koalisyonu’nun liderliğini üstlenerek, İran içindeki protestoları
silahlı bir halk hareketine dönüştürmeyi hedefliyorlar.
Trump yönetiminin “sahada güvenebileceği” ve İran’ın toprak bütünlüğünü (en azından kağıt
üzerinde) savunan bir muhatap olarak görülüyor.
Kürdistan Özgür Yaşam Partisi (PJAK); Türkiye’deki PKK/KCK’nın İran kolu olarak kabul edilir.
ABD, PJAK’ı 2009’dan beri “terör örgütü” listesinde tutuyor. Ancak sahada, özellikle İran’ın
dağlık sınır bölgelerinde en aktif ve savaşa hazır güçlerden biri.
PJAK Eşbaşkanı Peyman Viyan, 4 Mart 2026’da yaptığı açıklamada “ABD veya İsrail ile bir
ilişkilerinin olmadığını” söyledi.
PJAK’ın desteklenmesi, ABD ile Türkiye arasındaki ilişkileri ciddi şekilde gerebilir. Çünkü Türkiye,
PJAK’a verilecek her desteğin doğrudan PKK’ya gideceğini biliyor.
Karşılaştırmalı Tablo (Mart 2026):
Özellik KDPI (İKDP) PJAK
İdeoloji Kürt milliyetçiliği, sekülerizm Öcalan ideolojisi, Demokratik Konfederalizm
ABD Bakışı Siyasi müttefik adayı Resmi olarak terör listesinde
Sahadaki Siyasi ağırlığı yüksek, silahlı gücü Militan gücü ve dağ tecrübesi çok
Gücü toparlanıyor yüksek
İran’a Bakışı Rejim değişikliği ve federalizm Radikal demokratik dönüşüm
Sonuç olarak;
ABD muhtemelen İKDP üzerinden resmi bir kanal açıp, PJAK ‘ın sahadaki vurucu
gücünden “görmezden gelme” veya “istihbarat paylaşımı” yoluyla faydalanmaya çalışıyor.
Ancak bu durum, bölgedeki tüm dengeleri (özellikle Türkiye ve Irak ilişkilerini) ateşe atabilecek
bir kumar gibi görünüyor.
Genel olarak, bu gruplar klasik bir ordu gibi değil, hafif piyade ve gerilla gücü olarak
yapılandırılmıştır. Ancak 22 Şubat 2026’da kurulan koalisyonla birlikte bu güçlerin birleşmesi,
10.000-15.000 arasında silahlı unsuru bir araya getirme potansiyeline sahiptir.
Silah Gücü ve Kapasite:
Bu grupların elindeki teçhizat geleneksel olarak sınırlı olsa da 2026 itibarıyla bazı değişimler
gözlemleniyor:
Piyade Silahları: AK-47, M4 (özellikle PAK birimlerinde), Dragunov keskin nişancı tüfekleri ve
PKM makineli tüfekler standarttır.
Ağır Silahlar: Havan topları, RPG-7’ler ve Sovyet yapımı DShK uçaksavarlar ana ağır silahlarını
oluşturur. Zırhlı araçları yok denecek kadar azdır; genellikle modifiye edilmiş pikaplar
(technical) kullanırlar.
Yeni Nesil Teçhizat: ABD desteği iddialarıyla birlikte, bu grupların eline anti-tank güdümlü
füzeleri ve omuzdan atılan hava savunma sistemlerinin ( MANPADS ) geçtiğine dair raporlar var.
Ayrıca Mart 2026’da Erbil piyasalarında bu grupların yoğun şekilde kışlık askeri malzeme ve
tıbbi stok yaptığı görülüyor.
Bu güçlerin İran ordusu veya Devrim Muhafızları (IRGC) ile açık arazide bir meydan savaşı
kazanması imkansızdır.
Ancak stratejik rolleri şöyle değerlendirilebiliyor:
Lojistik kesinti: İran’ın batısındaki ikmal yollarını keserek ordunun hareket kabiliyetine etki
edebilirler.
İstihbarat ve rehberlik: ABD ve İsrail hava saldırıları için sahada hedef işaretleme ve istihbarat
sağlayabilirler.
Halkı organize etme: Silahlı bir varlığın şehir merkezlerine sızması, halihazırda devam eden
rejim karşıtı protestoları bir iç çatışmaya dönüştürebilir.
5 Mart 2026 itibarıyla İran, bu grupların “sınırı geçmeye hazırlandığı” gerekçesiyle Batı
sınırındaki karakol ve kamplara yönelik geniş çaplı füze operasyonları başlattığını duyurdu. Yani
şu an sayısal güçten ziyade, bu gücün harekete geçme iradesi test ediliyor
NOT: Bu yazı, tamamen açık kaynaklardan derlenen bilgilerden yararlanılarak kaleme alınmıştır.
