Mustafa ORUÇ (E) Dnz.Sb. Endüstri Müh.
Dünya siyasetinde birbirinden uzak coğrafyalarda yaşanan gelişmeler, aynı dönemde küresel güvenlik gündemini olağanüstü ölçüde yoğunlaştırıyor.
ABD–İran gerilimi, Çin’in Batı Pasifik’teki deniz gücü hareketliliği, Rusya–Ukrayna savaşına ilişkin diplomatik temaslar ve yaklaşan APEC Zirvesi…
Bunlar birbirinden bağımsız gibi görünse de küresel güç dengeleri açısından birbirlerini etkileyebilecek gelişmeler.
- ABD–İRAN: Askeri caydırıcılıktan doğrudan çatışma riskine
Washington, Tahran üzerindeki ekonomik ve askeri baskıyı artırırken İsrail de olası operasyonlara yönelik hazırlıklarını yükseltiyor.
Burada kritik mesele, askeri hazırlığın saldırı kararına dönüşüp dönüşmeyeceği.
- ÇİN–TAYVAN: Abluka senaryosu giderek daha fazla önem kazanıyor. Çin’in Batı Pasifik’te 100’den fazla donanma ve sahil güvenlik gemisini konuşlandırması, dikkatle izlenmesi gereken bir gelişme.
Buradaki stratejik mesele yalnızca Tayvan’a yönelik olası bir amfibi harekât değil.
Çin’in öncelikli askeri seçeneklerinden biri, Tayvan’ı deniz ve hava ulaşımı bakımından tecrit etmek, ABD ve Japonya’nın müdahale imkanlarını zorlaştırmak olabilir.
- RUSYA–UKRAYNA: Savaşın geleceği büyük güç diplomasisinin konusu
Ukrayna konusunda Washington ve Moskova arasındaki temaslar sürerken Kiev’in toprak bütünlüğü konusundaki tutumu ve Avrupa’nın güvenlik kaygıları önemini koruyor.
Buradaki temel soru şu:
Ukrayna savaşının geleceği, savaş alanındaki askeri dengelerle mi yoksa büyük güçler arasındaki diplomatik pazarlıklarla mı şekillenecek?
Avrupa açısından mesele yalnızca Ukrayna’nın geleceği değil, kıtanın gelecekteki güvenlik mimarisidir.
- APEC SHENZHEN: Üç büyük güç aynı diplomatik denklemde
18–19 Kasım’da yapılması planlanan APEC Zirvesi, küresel gelişmeler açısından önemli bir diplomatik eşik.
Donald Trump, Xi Jinping ve Vladimir Putin’in temasları, özellikle ABD–Çin ilişkileri, İran dosyası ve Ukrayna savaşının geleceği bakımından yakından izlenmeli.
Her aktör masaya mümkün olan en güçlü pazarlık pozisyonuyla oturmak isteyecektir.
Ancak askeri güç gösterileri ile diplomatik pazarlık arasındaki mesafe bazen oldukça kısadır.
Bugünkü tabloyu kaçınılmaz bir dünya savaşı hazırlığı olarak okumak doğru değil.
Ancak üç önemli gelişme dikkat çekiyor:
- ABD ve müttefikleri Orta Doğu’da askeri caydırıcılığı güçlendiriyor.
- Çin, Batı Pasifik’te deniz ve hava kontrolü kapasitesini sergiliyor.
- Rusya, Ukrayna savaşı üzerinden Batı ile stratejik pazarlık alanını korumaya çalışıyor.
Bu gelişmelerin ortak noktası, askeri kapasitenin diplomatik müzakerelerde bir baskı ve pazarlık unsuru olarak kullanılması.
Türkiye açısından da bu tablo; Karadeniz güvenliği, Doğu Akdeniz, enerji arz güvenliği, deniz ticaret yolları ve hava-füze savunması bakımından yakından takip edilmesi gereken bir dönem anlamına geliyor.





